Άννα Λυμπεροπούλου: «Θεοί και θεατρίνοι είμαστε όλοι μας»

Στις αρχές του προηγούμενου αιώνα η Ελλάδα ήταν ένα πολιτισμικό παζλ: η αριστοκρατία της Αθήνας δεν είχε καμία σχέση με την αγροτιά της Θεσσαλίας. Στο νέο μυθιστόρημα της Άννας Λυμπεροπούλου «Θεοί και θεατρίνοι» η ιστορία κινείται παράλληλα σε πόλεις και περιβάλλοντα, σε αστούς και ανθρώπους του μόχθου (περισσότερα για το βιβλίο δείτε εδώ).

Κυρία Λυμπεροπούλου, πείτε μας λίγα λόγια για το νέο σας βιβλίο.

To «Θεοί και θεατρίνοι» είναι ένα πολυπρόσωπο μυθιστόρημα εποχής που διαδραματίζεται στις αρχές του 20ού αιώνα. Μέσα από πολλές παράλληλες ιστορίες – από το θεατρικό μπουλούκι του Περικλή ως την μικρή Νίνα και την παιδική της εξέγερση, από την ευημερία της αθηναϊκής Belle Époque ως την μεφιστοφελική φιγούρα του Δημήτριου Τυπάλδου – το βιβλίο μιλάει για την ελευθερία, την πίστη, την κοινωνική αδικία, αλλά και τη βαθιά ανάγκη για ζωή, τέχνη και έρωτα. Είναι ένα βιβλίο για την ίδια την επιθυμία, που προσπαθεί να επιβιώσει μέσα σε αυστηρούς, προκαθορισμένους ρόλους, που τόσο συχνά κάνουν τη ζωή μας να μοιάζει με θεατρικό σκηνικό.

Ποιους θεωρείτε «θεούς» και ποιους «θεατρίνους»; Με ποιους ταυτίζεστε περισσότερο;

Σε μία πρώτη προσέγγιση, οι «θεοί» στο βιβλίο είναι όσοι κρατούν την εξουσία: οι τσιφλικάδες, οι εύποροι, όσοι έχουν λόγο και εξουσία πάνω στις ζωές των άλλων. Οι «θεατρίνοι» είναι εκείνοι που περιφέρονται στο περιθώριο – φτωχοί, αλλιώτικοι, δημιουργικοί, ασήμαντοι στα μάτια των ισχυρών.

Σε μια βαθύτερη ανάγνωση ωστόσο, Θεοί και θεατρίνοι είμαστε όλοι μας. Ικανοί για την μεγαλύτερη υπέρβαση, αλλά εγκλωβισμένοι στα «πρέπει», στην προκατάληψη, και σε όσα πιστεύουμε πως αναμένονται από εμάς.

Εγώ προσωπικά ταυτίζομαι κάθε άνθρωπο – φανταστικό ή πραγματικό – που επιμένει να δημιουργεί, να ονειρεύεται, να αντιστέκεται, ακόμη και μέσα στην ήττα του.

Θα επιλέγατε αν μπορούσατε να ζήσετε στα 1910;

Ως συγγραφέας, επέλεξα με ενθουσιασμό να επισκεφθώ εκείνη την εποχή – είναι μια μεταβατική περίοδος, μεγάλων αντιθέσεων, που με συναρπάζει. Δεν πρέπει όμως να παρασυρόμαστε από την απατηλή γοητεία του παρελθόντος. Παρόλα όσα συμβαίνουν σήμερα και μας τρομάζουν, ο κόσμος μας έχει κάνει πολλά βήματα· στη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη συμπερίληψη. Χρειάζεται όμως πάντα να κοιτάμε πίσω, για να διδασκόμαστε από την ιστορία και να διατηρούμε ζωντανά τα αντανακλαστικά μας. Να διαφυλάσσουμε με όλες μας τις δυνάμεις όσα η σύγχρονη κοινωνία έχει πετύχει και να διεκδικούμε το επόμενο βήμα, μόνο μπροστά.

«Είναι η πρώτη εντύπωση το παν»;

Κάποιες φορές, η πρώτη εντύπωση μπορεί να είναι πολύ δυνατή, ναι. Αλλά οπωσδήποτε δεν είναι το παν. Οι πρώτες εντυπώσεις συχνά είναι παγίδες – βασίζονται στην εικόνα, στο πώς προβάλλεται κάτι, όχι στο τι πραγματικά είναι. Το βάθος, η αλήθεια, η κατανόηση έρχονται με τον χρόνο, με την παρατήρηση, με το άνοιγμα. Κι αυτό ισχύει και για τους ανθρώπους, και για τις ιστορίες.

Γιατί κυριαρχεί η άποψη ότι η επιθυμία συνήθως είναι κάτι απαγορευμένο;

Επειδή η επιθυμία είναι δύναμη. Δεν ελέγχεται εύκολα, δεν υπακούει σε λογικές, νόμους ή κοινωνικές φόρμες. Και ό,τι δεν μπορεί να τιθασευτεί, προκαλεί φόβο – άρα πρέπει να ενοχοποιηθεί. Όμως η επιθυμία είναι ζωή. Κι όταν την καταπνίγουμε, μετατρέπεται σε σκιά, σε ενοχή. Και μας κατατρώει.

Είναι «το πεπρωμένο φυγείν αδύνατον»;

Δεν πιστεύω στο πεπρωμένο. Μπορεί να μην είμαστε σε θέση να αλλάξουμε όλα τα εξωτερικά δεδομένα της ζωής μας – το πού γεννηθήκαμε, ποιοι μας μεγάλωσαν, τι λάβαμε ως «προίκα». Αλλά μπορούμε να αλλάξουμε τον τρόπο που σκεφτόμαστε και ζούμε, μέσα σε αυτά τα δεδομένα. Τον τρόπο που αγαπάμε, που συγχωρούμε, που αντιδρούμε. Εκεί βρίσκεται το πραγματικό περιθώριο ελευθερίας του ανθρώπου.

Ετοιμάζετε νέα δουλειά;

Ναι, δουλεύω πάνω σε ένα καινούργιο μυθιστόρημα. Αυτή τη φορά διαδραματίζεται στη σύγχρονη εποχή, και είναι πιο προσωπικό σε κάποιο βαθμό. Δεν μπορώ να πω πολλά ακόμα, γιατί είναι μια δουλειά εν εξελίξει – αλλά στον πυρήνα του παραμένει στα θέματα που με απασχολούν, στον τρόπο που οι άνθρωποι παλεύουν με τον εαυτό τους και τον κόσμο γύρω τους.

Σας ευχαριστούμε πολύ!