Δημήτρης Μπαλτάς: «Νομίζω ότι υπάρχει μια επαναληψιμότητα στη ζωή του ανθρώπου»

«Υπό καθεστώς ομηρίας» είναι ο τίτλος της νέας ποιητικής συλλογής του Δημήτρη Μπαλτά που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μετρονόμος (περισσότερα δείτε εδώ). Πρόκειται για την έκτη συλλογή του, τα ποιήματα της οποίας είναι εμπνευσμένα από την καθημερινότητα και τις βιωματικές καταστάσεις που δημιουργεί ο σύγχρονος τρόπος ζωής.

Κύριε Μπαλτά, πείτε μας λίγα λόγια για τη νέα σας ποιητική συλλογή.

Καταρχάς να σας ευχαριστήσω για την πρόσκληση και για το βήμα. Ελπίζω να πούμε ενδιαφέροντα πράγματα που θα προσελκύσουν τους αναγνώστες του Clevernews. Ο τίτλος της συλλογής, τον οποίο δανείζεται από το ομότιτλο ποίημα, είναι αλληγορικός. Η ομηρία είναι πολυδιάστατη και πολυεπίπεδη, καθώς ο κάθε άνθρωπος στην καθημερινότητά του επωμίζεται πλήθος ρόλων και υποχρεώσεων. Έτσι, λοιπόν, η ομηρία συμβολικά αποδίδει κάθε είδους εμπόδιο που κρατά τον άνθρωπο στάσιμο, τον πηγαίνει πίσω ή τουλάχιστον δεν τον αφήνει να προχωρήσει μπροστά, είτε σε ατομικό είτε σε κοινωνικό επίπεδο. Θεωρώ πως δεν μπορούμε να μιλήσουμε για τέχνη ή για ζωή αναφερόμενοι μονάχα στο δέντρο. Πρέπει πάντοτε να έχουμε το βλέμμα μας στραμμένο και στο δάσος, στην κοινωνικό περιβάλλον, δηλαδή, όπου εγγραφόμαστε. Σε ό,τι έχει να κάνει με την απελευθέρωση του ανθρώπου από τα δεσμά του νομίζω ότι την απάντηση τη δίνει η τέχνη. Φυσικά, δεν αναφέρομαι μονάχα στην ποίηση αλλά σε οποιαδήποτε μορφή τέχνης, καθώς, όπως μου αρέσει να λέω, η τέχνη εμβολιάζει τον άνθρωπο για τη ζωή. Του προσφέρει αντισώματα, για να αντέξει. Και μάλλον τέχνη και ζωή λειτουργούν συμπληρωματικά. Αν δεν είχαμε προβλήματα και εμπόδια να αντιμετωπίσουμε, ίσως δεν είχαμε ανάγκη και την τέχνη, ώστε να μετακινήσουμε βουνά, να ενώσουμε θάλασσες και να καταφέρει στο τέλος ο καθένας μας να φτάσει στη δική του Ιθάκη. Το βιβλίο αποτελείται από 33 ποιήματα, τα οποία κινούνται σε τρεις θεματικούς άξονες, οι οποίοι χαρακτηρίζουν ευρύτερα την ποιητική μου, τον υπαρξιακό, τον ερωτικό και τον κοινωνικοπολιτικό. Ο στοχασμός, δηλαδή, έχει τη βάση του τόσο στο προσωπικό όσο και στο συλλογικό βίωμα, έτσι όπως το προσλαμβάνω και επιχειρώ να το αποτυπώσω στο χαρτί. Άλλωστε η κάθε τέχνη, όχι μονάχα η ποίηση, είναι το μέσο που επιχειρεί να διαρρήξει τα δεσμά της ομηρίας και να οδηγήσει τον καθένα μας στην προσωπική του απελευθέρωση.

Υπάρχει κάτι που σας κάνει να νιώθετε υπό καθεστώς ομηρίας;

Οποιαδήποτε έξωθεν επιβολή επηρεάζει τον τρόπο ζωής μου, την καθημερινότητά μου. Είτε αφορά στο κοινωνικό σύνολο είτε εμένα προσωπικά. Αλλά επιμένω στην κοινωνική θέαση των πραγμάτων και του κόσμου, διότι πιστεύω ότι ο σύγχρονος άνθρωπος εκτός από τις ιδιωτικές του προκλήσεις, καλείται να αντιμετωπίσει τις προσλαμβάνουσες που δέχεται από ό,τι συμβαίνει γύρω του. Για παράδειγμα, όταν λίγο παραπέρα από εμάς συντελείται μια γενοκτονία, είναι δυνατόν ένας συνειδητοποιημένος άνθρωπος να μην αισθάνεται ομηρία; Να μη νιώθει έναν κόμπο στο στομάχι για όλες τις αδικοχαμένες ψυχές και ένα πνίξιμο στο λαιμό για το άδικο, που τόσο αναίσχυντα και ολοφάνερα βυσσοδομεί και διαφεντεύει; Παράλληλα, ο καθένας μας αντιμετωπίζει φυσικά τα μικρά και μεγάλα προβλήματα που προκύπτουν στον ιδιωτικό του κόσμο. Πόσες φορές, άραγε, αισθανόμαστε όμηροι μιας συναισθηματικής ειρκτής και πόσες φορές καλούμαστε να βρούμε λύσεις, εκεί που το φως λιγοστεύει;

«Ό,τι φεύγει ξανάρχεται»;

Νομίζω ότι υπάρχει μια επαναληψιμότητα στη ζωή του ανθρώπου. Πολλές χρονικές στιγμές θα περάσει από τους ίδιους τόπους, τις ίδιες εμπειρίες, τις ίδιες συναισθηματικές και ψυχολογικές καταστάσεις, τα ίδια εμπόδια, τις ίδιες ανησυχίες και τους ίδιους συλλογισμούς. Και κάθε φορά θα τα βιώσει όλα αυτά διαφορετικά, γιατί εκείνος δε θα είναι ποτέ ο ίδιος με την προηγούμενη φορά. 

Τι βλέπετε όταν στέκεστε στο παράθυρο;

Βλέπω πολλούς διαφορετικούς συρμούς να περνούν από μπροστά μου και αναρωτιέμαι αν αυτός που τελικά θα επιλέξω (ή θα με επιλέξει;) να επιβιβαστώ τι θα μου επιφυλάσσει.

Τι χρώμα θα βάζατε στο κάδρο της ζωής σας;

Αν έπρεπε να διαλέξω μόνο ένα χρώμα, αυτό θα ήταν το λευκό, για την απλότητα, την αθωότητα και τη φωτεινότητά του.

Αν έπρεπε να ζήσετε σε μια χώρα και μια εποχή της ιστορίας που θα επιλέγατε;

Δύσκολη ερώτηση. Ήδη πέρασαν πολλές διαφορετικές περίοδοι απ’ το μυαλό μου. Θα επιλέξω να πω την Ευρώπη κατά το δεύτερο ήμισυ του 19ου και το πρώτο ήμισυ του 20ου αιώνα. Νομίζω ήταν μια εκατονταετία που επέφερε πολλές τομές στην ποίηση, μεταξύ άλλων. Εποχή που έζησαν και δημιούργησαν ο Μπρεχτ, ο Λόρκα, ο Μαγιακόφσκι, ο Καβάφης και τόσοι άλλοι σπουδαίοι δημιουργοί.

Ετοιμάζετε νέα δουλειά;

Καθώς το Υπό καθεστώς ομηρίας είναι πολύ νωπό, δεν ετοιμάζω κάποια επόμενη προσωπική έκδοση. Έχουν δρομολογηθεί κάποιες συμμετοχές μου σε συλλογικά έργα, τα οποία περιμένω με ανυπομονησία να εκδοθούν. Τρία μάλιστα έχουν ήδη εκδοθεί. Πρόκειται για την τρίγλωσση (ελληνικά – αγγλικά – γερμανικά) ποιητική ανθολογία με τίτλο Φαεινόν σε επιμέλεια Κωνσταντίνου Μπούρα και μετάφραση Ξανθής Χονδρού-Χιλλ (εκδόσεις Όταν), για την ποιητική ανθολογία ά-ρ-ΡΗΤΑ σε επιμέλεια Κωνσταντίνου Μπούρα (εκδόσεις Ιωλκός) και τη συλλογή μικρών διηγημάτων Ιστορίες με γάτες… για γάτες σε επιμέλεια Παυλίνας Παμπούδη (εκδόσεις Όταν). Να σημειώσω, επίσης, ότι έχω την τιμή να ανθολογήσω τα ποιήματα για το συλλογικό έργο που ετοιμάζουν οι Εκδόσεις Ειρήνη με θέμα την ποίηση ως πράξη αντίστασης. Πρόκειται για μια ανοιχτή πρόσκληση με δυνατότητα αποστολής ποιημάτων μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου, από την οποία ευελπιστούμε να προκύψει ένα πολυφωνικό ποιητικό μωσαϊκό με βάση τον παραπάνω ευρύ θεματικό άξονα.

Σας ευχαριστούμε πολύ!