Συνεντεύξεις

Παναγιώτης Γούτας: «Οι μικροί καθημερινοί μας θάνατοι ίσως και να είναι χειρότεροι από έναν φυσικό θάνατο»

Παναγιώτης Γούτας: «Οι μικροί καθημερινοί μας θάνατοι ίσως και να είναι χειρότεροι από έναν φυσικό θάνατο»

Ο Παναγιώτης Γούτας, πιστός στο διήγημα, μας παρουσιάζει το νέο του βιβλίο «Τζαζ, παθήσεις και άλλα τινά» από τις εκδόσεις Κέδρος. Πρόκεται για ιστορίες, που μας είναι γνώριμες και οικείες, που βρίσκουμε ένα κομμάτι του εαυτού μας σ’ αυτές. Ο κύριος Γούτας μας έκανε την τιμή να μας παραχωρήσει μία πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη.

«Τζαζ, παθήσεις και άλλα τινά»: Πώς επιλέξατε αυτό τον τίτλο για το βιβλίο σας ;

Ο τίτλος του βιβλίου, παρότι φαντάζει αρκετά πρωτότυπος, έχει περισσότερο διεκπεραιωτικό χαρακτήρα. Κι αυτό, με την έννοια πως ενώθηκαν οι τίτλοι των τριών ενοτήτων του βιβλίου και τον δημιούργησαν. Έτσι, απλά. Ωστόσο νομίζω πως όλο αυτό, λειτούργησε καλά, γιατί η τζαζ μουσική σχετίζεται με τις παθήσεις, έχοντας ως κοινό τόπο τη μελαγχολία που αποπνέει. (Βρίσκω εύστοχη και λειτουργική και την επιλογή του εξώφυλλου από τον εκδότη, που στηρίζει και επιτείνει αυτή τη μελαγχολία, με τη φωτογραφία μια ομιχλώδους και υγρής Θεσσαλονίκης) Η τζαζ, πέρα από το αίσθημα ελευθερίας που προσφέρει στον ακροατή, τον υποβάλει ταυτόχρονα σε μια μελαγχολική κατάσταση, αλλά και αντίστροφα, κάποιος που περνάει μια φάση θλίψης ή απελπισίας, κάλλιστα θα μπορούσε να ακούσει ένα τζαζ κομμάτι για να προβάλει και να απαλύνει τα συναισθήματα που τον κατακλύζουν. Το «και άλλα τινά» πάλι, είναι το κάτι διαφορετικό, το απαραίτητο συμπλήρωμα, το κερασάκι στην τούρτα, κάτι που ο ίδιος ο αναγνώστης θα ανακαλύψει διαβάζοντας το βιβλίο.

Ποιο από τα διηγήματα του βιβλίου σάς έχει αγγίξει με έναν ιδιαίτερο τρόπο ή σημαίνει για εσάς κάτι πιο προσωπικό;

Όλα –ή, τουλάχιστον, σχεδόν όλα– τα διηγήματα της συλλογής, που είναι συγγραφικός καρπός μιας εικοσιπενταετίας, κινούνται ανάμεσα στο βίωμα και στη μυθοπλασία. Τα κείμενα, παρά τον ρεαλιστικό τους χαρακτήρα, δεν είναι αυτοβιογραφικά, είναι εν μέρει μόνο βιωματικά. Όλα σημαίνουν κάτι για μένα, γιατί γράφτηκαν σε στιγμές που χρειαζόταν να εκφραστεί κάποιο συναίσθημα ή να καταγραφεί κάποια κατάσταση ή να αποτυπωθεί κάποιο βίωμα, έστω ένα απλό βλέμμα πάνω σε ένα πρόσωπο ή σε ένα αντικείμενο. Τα διηγήματα, από ένα σημείο και μετά, αγγίζουν –αν αγγίζουν– τους αναγνώστες, όταν τα γράφει ο συγγραφέας, τα ξεφορτώνεται, παύουν ήδη να τον απασχολούν. Σαν να κηδεύεις ένα αγαπημένο πρόσωπο – δεν τα ξεχνάς βέβαια, αλλά τα χάνεις, καμιά φορά μπορεί και να τα ξεχάσεις ή να τα απαρνηθείς. Φεύγουν, πάντως, από τα χέρια του συγγραφέα και ανήκουν ήδη στους αναγνώστες. Πάντως το πιο προσωπικό μου κείμενο, ένα διήγημα που το έγραψα με πόνο και αίμα ψυχής, και μέχρι τέλους είχα (και ακόμη έχω) σοβαρούς ενδοιασμούς για το αν έπρεπε να το συμπεριλάβω στη συλλογή ή όχι, είναι το «ΠΑΤΡΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ», που αναφέρεται στο διαζύγιο των γονιών μου και στο τι επίπτωση είχε αυτό σε μένα προσωπικά, στη μετέπειτα ζωή μου.

IMG_2966

Φαίνεστε καλός γνώστης της τζαζ και γενικότερα της μουσικής . Όταν γράφετε ακούτε μουσική (και αν ναι, με ποιο είδος εμπνέεστε καλύτερα) ή προτιμάτε να έχετε πλήρη ησυχία;

Τζαζ ακούω από τα δεκαοχτώ μου χρόνια, αφού πρώτα πέρασα (πάντα ως προσεχτικός ακροατής, ποτέ ως δημιουργός) από όλα τα στάδια της ροκ μουσικής (ποπ, ροκ, σκληρό ροκ, έντεχνο κτλ.). Τριάντα πέντε ολόκληρα χρόνια ακούω τζαζ, σχεδόν καθημερινά, ξεκίνησα με αμερικάνικη τζαζ, μετά με λάτιν και κατέληξα στην ευρωπαϊκή, κυρίως των σκανδιναβών δημιουργών. Γκαρμπάρεκ, Τάουνερ, Τζάρετ, Κόνορς, Αρτ Λειντ, Τσικ Κορία, Αλ ντι Μέολα, Πάκο ντε Λουθία, τα άπαντά τους, ένα μέρος μόνο της δισκοθήκης μου. Πρόκειται για μια εκλεπτυσμένη και απαιτητική μουσική, που θέλει και ιδιαίτερη ψυχική διάθεση για να την ακούσεις. Αρκετά από τα διηγήματα της «τζαζ ενότητας» του βιβλίου γράφτηκαν με μουσική υπόκρουση το τζαζ κομμάτι, στο οποίο κάθε φορά αναφέρονται. Αυτό δεν σημαίνει ότι γράφω πάντα με μουσική υπόκρουση, με χαμηλό φωτισμό, κάποιο ποτό στο χέρι κτλ., γιατί μεγάλο μέρος του έως τώρα πεζογραφικού μου έργου γράφτηκε σε πρόχειρα σημειωματάρια, σε ανύποπτο χρόνο, πολλές φορές σε διαδρομές αστικών λεωφορείων, σε ξενοδοχεία, ταξιδιωτικά πούλμαν, αίθουσες αναμονής ιατρείων ή νοσοκομείων, ακόμη και στον εργασιακό μου χώρο. Η απόλυτη ησυχία δεν με βοηθάει τόσο στο γράψιμο, όσο στην ανάγνωση ενός βιβλίου.

Panagiotis

Ποιο είναι το αγαπημένο σας jazz κομμάτι; Το αναφέρατε σε κάποια από τις ιστορίες του βιβλίου;

Είναι πάρα πολλά. Πάρα πολλά. Είναι δίσκοι ολόκληροι πολλές φορές. Τι να πρωτοξεχωρίσω… Όλα τα τζαζ κομμάτια των διηγημάτων μου, είναι λατρεμένα κομμάτια, και αναδεικνύουν καλύτερα και τα κείμενά μου. Δηλαδή, πιστεύω, πως αυτή η σύζευξη λόγου και μουσικής, λειτουργεί όχι επιφανειακά, αλλά εις βάθος, τουλάχιστον έτσι εγώ πιστεύω. Οι εκάστοτε ήρωες –που βέβαια μην ξεχνάμε πως από πίσω τους κρύβεται μια κεντρική συνείδηση, δηλαδή ο ίδιος ο συγγραφέας, δηλαδή εγώ ή κάτι περίπου από εμένα– είναι ταυτισμένος και κατευθύνεται, τρόπον τινά, από το μουσικό θέμα της ιστορίας. Η τζαζ, δηλαδή στηρίζει και προωθεί τη συγγραφική ιδέα – αυτή τουλάχιστον ήταν η επιδίωξή μου, και ως ένα σημείο νομίζω πως τα πήγα καλά. Και όλο αυτό προέκυψε δίχως να θέλω να γίνει επίδειξη μουσικών γνώσεων ή μουσικής καλλιέργειας εκ μέρους μου. Προέκυψε αβίαστα από τα μουσικά μου ακούσματα και το τι «έγραψαν» κατά καιρούς στην ψυχή μου. Αν μπορώ να ξεχωρίσω δύο δίσκους μέσα στο δάσος της τζαζ μουσικής, είναι δύο δίσκοι για τους οποίους δεν γίνεται αναφορά στο βιβλίο, και με τους οποίους νιώθω ιδιαίτερα δεμένος ψυχικά. Το «The Koln concert» του Κηθ Τζάρετ και το «Old friends new friends» του Ραλφ Τάουνερ. Στο δεύτερο δίσκο, ξεχωρίζω ιδιαίτερα το αριστουργηματικό «Beneath an Evening Sky», ένα ευαίσθητο, διάφανο, λυρικό κομμάτι, σαν δάκρυ θεού, που με άγγιξε και εξακολουθεί να με αγγίζει εδώ και αρκετά χρόνια.

Ένα από τα διηγήματά σας έχει τίτλο “Τα μικρά πράγματα δείχνουν τον άνθρωπο”. Πραγματεύεται την απομυθοποίηση μιας γυναίκας στα μάτια ενός άντρα για… έναν αναπτήρα. Πιστεύετε όντως ότι οι άνθρωποι δίνουν μεγάλη σημασία στα μικρά και ασήμαντα ;

Κάποιοι άνθρωποι δίνουν, κάποιοι όχι. Κάποιοι τα ξεπερνάνε εύκολα, και κάποιους τους κατατρώνε μια ζωή. Προσωπικά δίνω σημασία στα μικρά πράγματα, σε μικρές αντιδράσεις, σε χειρονομίες, άστοχες φράσεις αγαπημένων ανθρώπων και βλέμματα. Άλλοτε, κάποια από αυτά, τα δικαιολογώ, άλλοτε όχι. Στο συγκεκριμένο διήγημα, που προσωπικά με εκφράζει πολύ, όπως σωστά είδατε και καταλάβατε, μια γυναίκα απομυθοποιήθηκε στο πρόσωπο ενός άνδρα από μία μόνο κίνησή της και μία φράση της. Από έναν απλό αναπτήρα. Όμως σωστά έγιναν έτσι τα πράγματα, σωστά απομυθοποιήθηκε. Αν ο συγκεκριμένος ευαίσθητος άνδρας το ξεπερνούσε, θα ήταν όλο μια παραφωνία, χώρια που, μελλοντικά, θα έτρωγε τα μούτρα του μαζί της. Το ίδιο μπορεί να συμβεί, φυσικά, και αντεστραμμένα. Φανταστείτε μία γυναίκα που ποθεί και ελπίζει πολύ σε έναν άνδρα, που μόλις της έχει ακυρώσει κάποιο ραντεβού για κάποια επαγγελματική του συνάντηση, να της τηλεφωνεί προς το βράδυ της ίδιας ημέρας, και να της ανακοινώνει (να της το πετά κατάμουτρα) πως είναι με την τάδε φίλη του στο τάδε μπαράκι και πίνουν ποτά και συζητάνε όμορφα, και να την ρωτάει «εσύ, τι κάνεις;». Το μόνο που αυτή έχει να κάνει, ως απάντηση, είναι να του κλείσει κατάμουτρα το τηλέφωνο. Ναι, τα μικρά πράγματα δείχνουν τον άνθρωπο. Το πιστεύω και το έχω υποστεί κατά καιρούς με διάφορα πρόσωπα, πάνω στα οποία επένδυσα συναισθηματικά, κι εκείνα με διέψευσαν. Είναι ζήτημα συναισθηματικής νοημοσύνης, πιστεύω να αντιλαμβάνεστε…

IMG_2982

Ετοιμάζετε κάποια νέα δουλειά;

Πάντα γράφω και έχω κάτι έτοιμο προς δημοσίευση. Το συγγραφικό μου νταμάρι έχει ακόμη αρκετά αποθέματα. Έχω αρκετά τελειωμένα βιβλία (μυθιστορήματα, νουβέλες, ποιήματα) που περιμένουν τη σειρά τους. Τα ξανακοιτάω κατά καιρούς, τα διορθώνω, τα αλλάζω. Μπορεί, κάποια από αυτά, να τυπωθούν κάποτε, μπορεί και όχι. Τώρα δουλεύω ταυτόχρονα ένα μυθιστόρημα, μία νουβέλα και μία ποιητική συλλογή. Με απασχολούν, τελευταία, ζητήματα όπως η απώλεια, η εγκατάλειψη και η απουσία, οι μικροί καθημερινοί μας θάνατοι δηλαδή, που ίσως και να είναι χειρότεροι από έναν φυσικό θάνατο, που είναι ένα τυχαίο, αδιαπραγμάτευτο γεγονός. Όμως, για το 2016, αν είμαστε καλά, αν υπάρχουμε ως χώρα, έθνος κτλ., θέλω να δώσω προτεραιότητα σε συγκεντρωμένα δοκίμια, μελέτες και βιβλιοκρισίες, που γράφτηκαν και δημοσιεύτηκαν (κυρίως στην bookpress, όπου εδώ και αρκετά χρόνια είμαι τακτικός συνεργάτης) τα τελευταία πέντε χρόνια, έως το τέλος του 2015, που πλησιάζει. Θέλω κατ’ αυτό τον τρόπο να τονώσω και να στηρίξω και το δοκιμιογραφικό και κριτικό μου έργο, που πιστεύω πως έχει κάποια αξία. Υγεία να έχουμε ως τότε…

Σχόλια

Περισσοτερα στην κατηγορια Συνεντεύξεις

Copyright © 2015-2016 Clevernews